Studenten Bouwkunde denken mee over het Swettehiem van de toekomst
Hoe ontwerp je een woongebouw waarin wonen, zorg, duurzaamheid en ontmoeting samenkomen? Met die vraag gingen derdejaars Bouwkundestudenten van Firda aan de slag. Wij daagden hen uit om mee te denken over de toekomst van ons woongebouw Swettehiem in Leeuwarden: een project dat vraagt om nieuwe ideeën en een frisse blik.
Tien weken lang werkten de studenten aan een echte praktijkopdracht, met dezelfde uitgangspunten en randvoorwaarden als onze professionals. Ze verdiepten zich in circulariteit, de inrichting van de wijk en de wensen van bewoners en zorgmedewerkers. Dat leverde verrassende ontwerpen en nieuwe inzichten op.
Wij kijken met trots terug op de samenwerking. Ook de Bouwkunde-docenten zagen hun studenten groeien doordat zij werkten aan een echte opdracht. En de studenten ontdekten hoe veelzijdig het werk binnen een woningcorporatie eigenlijk is.
Benieuwd naar hun ervaringen én de resultaten? Lees het drieluik.
Studenten ontwerpen toekomstbestendig Swettehiem
Als derdejaars Bouwkundestudenten werken Noa en Johan regelmatig aan stedenbouwkundige opdrachten. Maar een bestaand gebouw vervangen door 300 nieuwe woningen waarin wonen, zorg, duurzaamheid én verbinding met de wijk samenkomen? Dat is andere koek. Samen met zeven medestudentengingen ze de uitdaging aan. “Omdat het een echte opdracht was, wilden we een stap extra zetten.”
Noa: “Veel projecten die we tijdens de opleiding doen, zijn fictief. Je maakt een ontwerp, levert je opdracht in en daarna is het klaar. Dit project voor WoonFriesland voelde heel anders. We kregen een echte locatie, echte documenten en echte voorwaarden waar we rekening mee moesten houden. Dat WoonFriesland ons daarin het vertrouwen gaf, was heel bijzonder. We voelden ons vanaf het begin gehoord en gezien.”
Johan: “We begonnen het project met een bezoek aan het hoofdkantoor van WoonFriesland, waar we alle informatie kregen over de opdracht. Vervolgens kregen we een rondleiding door het huidige Swettehiem. We zagen de appartementen, de ruimtes voor de zorg en de materialen die misschien opnieuw gebruikt konden worden. Ook ontmoetten we een aantal bewoners. Daardoor kregen we meteen een goed beeld van de opdracht.”
Je wordt in het diepe gegooid, maar zo leer je meteen zwemmenNoa: “De grootste uitdaging was om alle wensen en eisen samen te brengen. Hoe plot je 300 appartementen op deze plek? Hoe zorg je voor genoeg daglicht? Waar komen de zorgwoningen? En hoe zorg je tegelijkertijd voor ontmoeting? We mochten heel creatief nadenken over oplossingen. Juist dat maakte deze opdracht zo leuk. Zo hebben we ruimte gemaakt in één van de gebouwen voor een kapper, kringloopwinkel en een binnenplein. Daarmee wilden we bewoners naar buiten trekken en de verbinding met de wijk versterken.”
Johan: “Na tien weken presenteerden we ons ontwerp aan WoonFriesland. We zijn vooral trots op wat we samen hebben neergezet. Het zijn niet alleen gebouwen geworden, maar echt een toevoeging voor de wijk. Ook hebben we geprobeerd om het ontwerp speels te maken door te kiezen voor verschillende bouwhoogtes en verspringende balkons. Zo voeg je meerwaarde toe aan de gebouwen, zonder dat de bouw ervan meteen veel duurder hoeft te worden.”
Noa: “Door te werken aan een echt project leer je zoveel meer dan uit een boek. Je moet bijvoorbeeld communiceren met een opdrachtgever en ontdekt hoe het stedenbouwkundig ontwerpen er in de praktijk aan toegaat. Voor ons was een woningcorporatie niet meteen de eerste organisatie waar we aan dachten als bouwkundestudenten. Maar we hebben ontdekt hoe interessant en veelzijdig deze sector is. Deze opdracht was uitdagend en soms werden we echt in het diepe gegooid. Maar uiteindelijk leer je daardoor juist ontzettend goed zwemmen.”
Frisse ideeën voor een toekomstbestendig Swettehiem
Een nieuw Swettehiem bouwen dat klaar is voor de toekomst. Dat is de uitdaging waar WoonFriesland de komende jaren voor staat. Maar hoe ontwerp je een gebouw waarin wonen, zorg, ontmoeting en duurzaamheid samenkomen? WoonFriesland daagde Bouwkunde-studenten van Firda uit om mee te denken over de plannen. Assetmanager Cheryl Jongejan: “Het is ontzettend waardevol om te zien hoe een nieuwe generatie naar wonen kijkt.”
Assetmanager Cheryl
“Het huidige Swettehiem in Leeuwarden past niet meer bij de wensen en eisen van deze tijd. De appartementen zijn verouderd en ook de indeling sluit niet meer goed aan bij wat bewoners en zorgmedewerkers nodig hebben. Daarom onderzoeken we hoe we een nieuw, eigentijds Swettehiem kunnen bouwen. Een plek die klaar is voor de toekomst.
Dit project sluit perfect aan bij de challenges die de opleiding Bouwkunde van Firda organiseert. Hierin gaan studenten aan de slag met echte vraagstukken uit de praktijk. Een mooie kans om studenten uit te dagen om met ons mee te denken over de vragen en puzzel van Swettehiem waar wij onze tanden in zetten.
Door hun frisse blik kijken wij nu echt anders naar ons projectWe gaven de studenten daarom dezelfde opdracht en randvoorwaarden mee als de stedenbouwkundige partijen waarmee wij samenwerken. Van de maximale bouwhoogte vanwege de nabijgelegen vliegbasis tot de groenstructuur die vanuit de gemeente is vastgesteld. Daarnaast vroegen we hen om goed te kijken naar circulariteit. Welke materialen uit het huidige gebouw kunnen we opnieuw gebruiken?
Tien weken na de start kregen we de eindpresentatie van de studenten. Wat mij vooral verraste, is hoeveel wensen en eisen ze in zo’n kort tijdsbestek hebben verwerkt in hun plan. Ze moesten nadenken over 300 appartementen, de combinatie van wonen en zorg, verbinding met de wijk én duurzaamheid. Dat is precies wat integraal ontwerpen inhoudt: alles wat bij een project komt kijken samenbrengen in één ontwerp.
Tijdens de presentatie kwamen ze met ideeën waar wij zelf nog niet aan hadden gedacht. Een mooi voorbeeld is het plan voor windwokkels op het dak. De studenten keken naar de hoogte van het gebouw en de hoeveelheid wind en kwamen met het idee om naast de zon ook de wind als energiebron te gebruiken.
De studenten hebben bewezen dat een frisse blik ontzettend waardevol is. Wij hebben vaak al een bepaald beeld van hoe een gebouw eruit moet zien. Zij kijken daar net even anders naar. Het project is te complex om het ontwerp van de studenten één-op-één over te nemen. Maar ze hebben wel laten zien wat er mogelijk is en ons nieuwe inzichten gegeven.
Voor ons is deze samenwerking zeker voor herhaling vatbaar. Studenten krijgen de kans om aan een echt project te werken, met echte documenten, uitdagingen en voorwaarden. En wij krijgen nieuwe ideeën van een generatie die op een andere manier naar wonen kijkt.”
Praktijkopdracht laat bouwkundestudenten groeien
Hoe ontwerp je een gebouw dat niet alleen technisch klopt, maar ook aansluit bij de wensen van bewoners, de omgeving en de toekomst? Als toekomstige bouwkundigen werken studenten Bouwkunde van Firda tijdens hun opleiding zoveel mogelijk aan echte praktijkopdrachten. Docenten Emil en Hessel zagen hoe de samenwerking met WoonFriesland hun studenten liet groeien. “Studenten voelden zich geen studenten, maar echte opdrachtnemers.”
Emil: “Ons uitgangspunt is dat ons onderwijs zoveel mogelijk aansluit op de praktijk. Daarom zoeken we zoveel mogelijk de samenwerking op met praktijkpartners. Zo wordt de opleiding interessanter voor studenten, maar ook voor ons als docenten. Het project Swettehiem van WoonFriesland past perfect binnen onze opleiding. Omdat het een complex vraagstuk is, hebben we bewust gekozen voor derdejaars studenten. Zij hebben de kennis en kunde in huis om met zo’n groot project aan de slag te gaan.”
Hessel: “De start bij WoonFriesland in Grou was heel waardevol. Studenten kregen daar rechtstreeks de opdracht en maakten gelijk zelf afspraken over feedbackmomenten. Daardoor ontstond merkbaar eigenaarschap. Dat zag je terug in hun motivatie. Bij een gewone schoolopdracht weten studenten: na tien weken leveren we iets in en dan is het klaar. Nu presenteerden ze hun ideeën aan een echte opdrachtgever. Daardoor wilden ze de puntjes op de i zetten.”
Studenten ontdekten dat de bouwsector veel breder is dan ze vooraf dachtenEmil: “De vrijheid binnen deze opdracht zorgde voor veel creativiteit. We zagen kwaliteiten van studenten die we nog niet eerder hadden gezien. Ze kwamen zelf met nieuwe ideeën en gebruikten bijvoorbeeld programma’s en technieken die wij niet hadden aangedragen. Dat houdt ons als docenten scherp. Deze samenwerking levert ons als opleiding dus ook weer nieuwe kennis en inzichten op.”
Hessel: “Dit project laat precies zien hoe het werk van een bouwkundige verandert. Het gaat niet langer alleen om het ontwerpen van een gebouw. Je hebt te maken met de bestaande omgeving, duurzaamheid, bewoners, zorg en de verbinding met de wijk. Studenten ontdekten door deze opdracht bovendien dat de bouwsector veel breder is dan ze vooraf dachten. Je kunt als werkvoorbereider ook aan de slag bij een organisatie als WoonFriesland, waar je werkt aan wonen, leefbaarheid en de toekomst van wijken.”
Emil: “We zijn ontzettend trots op het eindresultaat dat onze studenten hebben neergezet. Wat ons betreft smaakt deze samenwerking absoluut naar meer. Door samen te werken met organisaties als WoonFriesland geven we studenten niet alleen een kijkje in de praktijk, maar laten we ze ervaren dat ze met hun ideeën nu al verschil kunnen maken.”
